Omuz Sıkışma Sendromu: Kolunuzu Kaldırırken Neden Ağrıyor?

Omuz sıkışma sendromu (subakromiyal ağrı sendromu), omuz ağrısının en sık nedenidir ve tüm omuz şikayetlerinin yaklaşık yarısını oluşturur. Kolu yana ve yukarı kaldırırken, omuz tepesindeki kemik çatı (akromion) ile omuz başı arasında kalan tendonların (rotator manşet) ve bursa adı verilen kesenin sıkışması sonucu ortaya çıkar. 40 yaş üstünde ve baş üstü çalışan veya spor yapan kişilerde sıktır.

Belirtiler

• Omuzun ön–dış yüzünde, kolun dış kısmına yayılan ağrı

• Kolu 60–120° arasında yana kaldırırken ortaya çıkan ağrı ("ağrılı ark")

• Baş üstü işlerde, arkaya uzanmada (sütyen bağlama, cebe uzanma) zorlanma

• Ağrılı taraf üzerine yatınca artan gece ağrısı

• İlerleyen dönemde güçsüzlük hissi

Belirgin güçsüzlük, kolu hiç kaldıramama veya travma sonrası ani başlangıç, sıkışmadan çok tendon yırtığını düşündürür ve ayrıca değerlendirilmelidir.

Neden Olur?

Güncel anlayışa göre sorun yalnızca kemiğin tendona baskısı değil, çoğunlukla tendonun kendisinin aşırı yüklenmeye bağlı yıpranmasıdır (tendinopati). Katkıda bulunan faktörler:

• Rotator manşet ve kürek kemiği (skapula) kaslarındaki zayıflık ve dengesizlik

• Duruş bozukluğu: Öne yuvarlanmış omuzlar, kamburluk

• Tekrarlayan baş üstü aktivite (boyacı, öğretmen, voleybol, yüzme)

• Omuz arkasındaki kapsülün gerginliği

• Kemik yapısal özellikler (çengel şekilli akromion) — katkısı eskiden düşünüldüğünden daha azdır

Tanı

Tanı büyük ölçüde muayene ile konur. Röntgen kemik yapıyı ve kireç birikimini (kalsifik tendinit) gösterir. Ultrason ve MR tendon yırtığı şüphesinde veya 6–12 haftalık tedaviye yanıt alınamadığında istenir. Unutulmamalıdır ki 60 yaş üstünde ağrısız kişilerin önemli bir kısmında da MR'da tendon dejenerasyonu görülür; görüntüleme bulgusu tek başına tedaviyi belirlemez.

Tedavi: Kanıta Dayalı Sıralama

1. Egzersiz Tedavisi (En Güçlü Kanıt)

Rotator manşet ve kürek kemiği stabilizatörlerini güçlendiren, duruşu düzelten programlar temel tedavidir. Büyük çalışmalar, 12 haftalık yapılandırılmış egzersizin orta vadede cerrahi ile eşdeğer sonuç verdiğini göstermiştir. Egzersizler:

• Lastik bantla dışa ve içe döndürme

• Kürek kemiğini geriye–aşağı çekme (retraksiyon) çalışmaları

• Duvarda kaydırma, yüzüstü Y–T–W egzersizleri

• Omuz arka kapsülü germe (uyku germesi, çapraz kol germesi)

Program en az 8–12 hafta, haftada 3–5 gün sürdürülmelidir. Hafif ağrı (10 üzerinden 3–4) egzersiz sırasında kabul edilebilir; ertesi güne kalan ağrı yükün fazla olduğunu gösterir.

2. Yük ve Aktivite Düzenlemesi

Tetikleyen baş üstü aktivitelerin geçici olarak azaltılması; tamamen hareketsizlik donuk omuza zemin hazırlayabileceği için önerilmez.

3. İlaç ve Enjeksiyon

• Kısa süreli ağızdan veya topikal iltihap giderici ilaçlar

• Subakromiyal kortizon enjeksiyonu: Şiddetli ağrı egzersize engel oluyorsa 4–8 hafta rahatlama sağlar ve egzersize başlamayı kolaylaştırır; uzun vadede egzersize üstünlüğü yoktur, yılda 2–3 defadan fazla önerilmez

• PRP enjeksiyonu: Sıkışma sendromunda kanıt yetersizdir

4. Cerrahi

En az 6 ay uygun ameliyatsız tedaviye yanıt vermeyen seçilmiş hastalarda artroskopik olarak bursa temizliği ve gerekirse kemik traşlanması (subakromiyal dekompresyon) yapılabilir. Son yıllardaki yüksek kaliteli çalışmalar, tek başına dekompresyonun plasebo cerrahiden anlamlı fark yaratmadığını göstermiş ve rutin kullanımını sorgulanır hale getirmiştir. Cerrahi asıl olarak eşlik eden tendon yırtığı, kireç birikimi veya kemik çıkıntısı gibi yapısal bir sorun varlığında anlamlıdır.

İyileşme Süresi

Hastaların çoğunda 6–12 haftalık düzenli egzersizle belirgin iyileşme görülür; tam düzelme 3–6 ayı bulabilir. Nüksü önlemek için güçlendirme egzersizlerine düşük yoğunlukta devam edilmesi önerilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tedavi planı için muayene gereklidir.